مجتبى ملكى اصفهانى
94
فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى )
حليّت نزديكتر است . معنى نزديكتر بودن به حرمت و حليّت اين است كه : گاهى به فاعل فعل ، محذورى غير از استحقاق عقوبت به آتش جهنّم تعلّق مىگيرد مانند محروم شدن از شفاعت كه نتيجهى ترك مستحبّات مؤكّد است . در اين صورت مىگوييم : اين كراهت به حرمت نزديكتر است . و گاهى فعل به گونهاى است كه فاعل آن به هيچ وجه مورد ملامت قرار نمىگيرد و محروميتى نيز براى او منظور نمىگردد و ليكن در مقابل انجام اين فعل ، كمترين ثواب به او داده مىشود . « 1 » مانند روزه گرفتن در روز عاشورا . كشف « 2 » كشف در اصطلاح شاعران و شعرشناسان عبارت است از : حذف حرف متحرّك هفتم ، مانند حذف « تا » از مفعولات . و در وادى عرفان ، عبارت از مكاشفه يعنى برداشته شدن حجاب و بينا و روشن شدن چشم حقيقت بين انسان است . مشاهده را نيز مكاشفه گويند . هرگاه انسان پا در عرصهى اصلاح درون و تقويت جنبهى روحانى خويش گذاشت و غبار ماديات و تعلّقات دنيايى را از چشم دل زدود و خانهى دل را از آلودگىها و زبالههاى روحى ، مانند كينه ، حسد ، ريا ، تكبّر و . . . پاك گردانيد و منفذهاى چشمهى دل را لايروبى كرد ، شريانهاى زلال حكمت و معرفت در دل او جارى مىگردد و چشم حقيقت بين دل او روشن و بينا مىگردد و آنگاه به مرتبهاى مىرسد كه نور رحمت الهى به بهترين وجه در روح و جان او منعكس مىشود و حقيقت عالم آفرينش براى او نمايان مىگردد . هرچه اين صفاى
--> ( 1 ) - كشّاف اصطلاحات الفنون و العلوم : 2 / 1360 . ( 2 ) - الكفاية : 2 / 134 ؛ المكاسب : 132 ؛ الرسائل : 140 .